پنج شنبه 25 مهر 1398  |   16 صفر 1441

 

...
شماره : 241 تعداد بازدید : 1653


راهكارهاي اتحاد ملي و انسجام اسلامي


كاظم بازافكن

كارشناس ارشدمعاونت پژوهشي وآموزشي

bazafkan@pajohe.ir

با همكاري دفتر برنامه‌ريزي و توسعه‌ي آموزش‌هاي تخصصي استان اردبيل يك دوره‌ آموزش كوتاه‌مدت براي 30 نفر از روحانيون مستقر آن استان در تاريخ‌‌هاي 8/8/1386 و 9/8/1386 در سرعين اردبيل برگزار گرديد كه اساتيدي از اين مركز به نام‌هاي آقايان: كي‌منش و بازافكن به استان مربوطه اعزام وبه تدريس دروس آسيب‌شناسي فرهنگي و راه‌كارهاي اتحاد ملي و انسجام اسلامي پرداخته كه در زيرخلاصه‌ اي ازتدريس استادبازافكن تحت عنوان راهكارهاي اتحادملي وانسجام اسلامي تقديم مي گردد.

1- چرا اتحاد و چرا انسجام؟
ضرورت اتحاد نه يك مصلحت بلكه يك معرفت است كه نخبگان يك جامعه بايد به آن اهتمام ورزند و از ميان مسائل اختلافي و يا اختلاف‌برانگيز دوري كنند پذيرش اصل اختلاف، تفاوت‌ها و سليقه‌ها در فرآيند توسعه و تعالي فرد و اجتماع نقش مهمي را ايفا مي‌كند و پذيرش اين اصل مي‌تواند به عنوان يك عامل وحدت بيش از هر عامل ديگري مورد توجه باشد.
2- اولويت‌بندي نيازهاي اساسي جامعه
در يك جامعه نيازهاي فكري- معرفتي بسياري وجود دارد كه پرداختن به آن‌ها يك ضرورت است. اين گونه مسائل با تغيير زمان و مكان تغيير مي‌كنند و جاي خود را به نيازهاي ضروري‌تري مي‌دهند. بنابراين نبايد گمان كرد كه نيازهاي معرفتي ثابتي براي هر دوره وجود دارد و اين گونه مسائل هرگز دست‌خوش تغيير نمي‌شوند. متفكران يك جامعه نبايد تمامي مساعي خود را بر روي موضوعاتي متمركز كنند كه جز تفرقه و تشتت هيچ ماحصل ديگري ندارد و از آن ثمري به بار نمي‌نشيند.
3- عدالت محوري و توزيع عادلانه‌ي ارزش‌ها
امام علي(ع) در نامه به مالك اشتر فرمود: «يا مالك! الناس صنفان: اما اخ لك في‌الدين اونظير لك في‌الخلق» «اي مالك! مردم دو دسته‌اند: يا برادر ديني تو هستند يا در خلقت مثل تو مي‌باشند» بنابراين مبادا به عدل رفتار نكني و در آن‌ها دچار ظلم شوي. در يك جامعه همه‌ي انسان‌ها از حقوق شهروندي يكسان برخوردارند و منابع ثروتي و قدرتي بايد عادلانه توزيع گردد تا هر كسي بتواند به آن‌چه شايسته و در خور آن است نائل شود.
4- سالم‌سازي افكار مردم از خرافات و دامن نزدن به شايعات و اختلافات فرقه‌اي
مردم عقايدشان را از بزرگان و علماي خود مي‌گيرند. حب و بغض‌هاي آن‌ها تابع حب و بغض‌هاي علماي خود است، بنابراين در قضيه‌ي وحدت فرقه‌اي اگر نگرش نخبگان ديني تغيير نكند نمي‌توان چشم اميد به تغيير نگرش مردم در سطح كلان داشت و كوبيدن بر طبل وحدت حاصلي دربر ندارد.
5- پرهيز از گفتار و رفتارهاي اختلاف‌برانگيز
هيچ‌گاه به بهانه‌ي معارف ديني نبايد رفتارها و گفتارهاي اختلاف برانگيز گفت و آتش نزاع را شعله‌ورتر ساخت. دغدغه‌هاي ديني را همه‌ي بزرگان دين داشته‌اند و دارندو در رأس همه‌ي اين‌ها امام علي(ع) است كه به خاطر مصلحت جامعه‌ي ديني 25 سال سكوت كرد و هرگز سخني در جهت تفرقه بر زبان جاري نساخت. سيدجمال‌الدين اسد‌آبادي، آيت‌ا... بروجردي، امام خميني و.... از جمله وحدت گراياني بوده‌اند كه هرگز تعصب دينيشان كم‌تر از ديگران نبوده است ولي همواره جامعه‌ي جهاني اسلام را به يك صدايي فرا خوانده‌اند و از تفرقه و تشتت و بهانه دادن به دست دشمنان دين و كشور پرهيز داده‌اند.
6- برگزاري نشست‌هاي مشترك ميان علماي فِرَق مختلف
نشست‌هاي مشترك ميان علماي فرق مختلف به ميزان قابل توجهي مي‌تواند به بسط و گسترش وحدت جهاني اسلام كمك كند و بذر دشمني را از ميان بردارد. تفاوت‌هاي فرقه‌اي براي هميشه‌ي تاريخ از ميان نرفتني است و اگرچه آن را نمي‌توان از بين برد اما مي‌توان با پذيرش اصل اختلاف از تبديل آن به دشمني‌ها كاست و با يكديگر زندگي مسالمت‌آميز داشت و دين و مذهب را به عنوان حربه‌اي كارآمد براي از ميان بردن دشمني‌‌ها استفاده كرد.
7- توجه به مصلحت مسلمين به اندازه‌ي توجه به حقيقت
بررسي مسائل حقيقي تاريخ اصل مهمي است و براي نيل به آن از هيچ كوششي نبايد فروگذاري كرد اما براي بيان آن، رعايت مصالح مسلمين از هر چيز ديگري مهم‌تر است. اين را امام علي(ع) به ما آموخته است كه گاهي در برابر حق و حقيقت بايد سكوت كرد و اين سكوت نتايجي به مراتب بيش از اعتراض دارد و در شرايط تاريخي فعلي هيچ مصلحتي مهم‌تر از اتحاد و يكپارچگي مسلمين در سراسر دنيا در برابر دشمن مشترك نيست.
8- تهيه‌ي نشريات و روزنامه‌هاي مشترك
چاپ و نشر مقالات وحدت‌بخش و تقريب مذاهب در روزنامه‌هاي مشرك گام بلندي در نزديكي فرق به يك‌ديگر مي‌تواند باشد زيرا موضوعات قابل طرح از منظر ديني آن قدر قابل ارائه هستند كه مرزي براي آن نمي‌توان قائل شد. موضوعاتي كه تا به حال مغفول مانده‌اند و يا كم‌تر بدان‌ها توجه شده است لذا پرداختن انحصاري به موضوعات اختلافي بين فرق خردپسندانه نيست و خدمتي به دين نمي‌كند چنان كه تا به حال نكرده است.
9- مشاركت در غم و شادي‌هاي يك‌ديگر
شركت در جشن‌هاي ملي- مذهبي يك‌ديگر و نيز تشريك‌مساعي در مراسم سوگواري نقش تعيين‌كننده‌اي در نزديكي قلوب انسان‌ها به يك‌ديگر دارد كه از تأثير آن نمي‌توان غافل شد.
10- عدم توهين و جسارت به اعتقادات يكديگر
قرآن كريم مي‌فرمايد: «ولا تسبواالذين يدعون من دون‌الله فيسبواالله عدواً بغير علم كذالك زينا لكل امه عملهم» «هرگز به بت‌پرستاني كه غيرخدا را مي‌خوانند اهانت نكنيد، زيرا آنان نيز به خداي شما اهانت مي‌كنند از روي جهل اين چنين ما براي هر امتي عملشان را زينت داده‌ايم».
راه ترويج و اشاعه‌ي يك عقيده جسارت به اعتقادات ديگران نيست چنان كه قرآن كريم از آن نهي فرموده است بلكه تبليغ بايد با كلام زيبا و همراه با حكمت و دلايل روشن باشد: «ادع الي‌ سبيل ربك بالحكمه والموعظه الحسنه وجادلهم بالتي هي احسن» دعوت به راه خدا بايد با حكمت و موعظه‌ي نيكو بوده و جدال با مخالفين به نيكوترين وجه صورت گيرد. زيرا توهين به اعتقادات پايان كار نيست بلكه شروع يك نزاع بي‌پايان است زيرا بعد از آن نوبت به سنگ‌پراني به سوي يك‌ديگر و دست به سوي يك‌ديگر دراز كردن و بر صورت و سر يك‌ديگر كوبيدن فرا مي‌رسد و آخر الامر جز بدن‌هاي زار و نحيف براي طرفين چيزي باقي نمي‌ماند. پس بهترين راه گفتگو، ضمن احترام به عقايد مخالف، سخن گفتن مستدل با زبان نرم ولين است.
انسجام اسلامي هرگز به معناي عدم ترويج عقايد ديني خود نيست بلكه به معناي احترام به عقايد يك‌ديگر، پذيرش اصل اختلاف، تكيه بر نقاط مشترك، شناخت اولويت‌ها و توجه به مصالح مسلمانان است كه بايد در اين راستا همه‌ي بزرگان همت راستين كنند و امت متشتت متفرق را به مثابه نخ تسبيح وحدت يكپارچگي بخشند.

منبع :
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي