پنج شنبه 23 آبان 1398  |   15 ربیع الاول 1441

 

...
شماره : 240 تعداد بازدید : 1685


آسيب‌شناسي فرهنگي نسل جوان


خسروكي منش
كارشناس ارشد معاونت پژوهشي وآموزشي
keymanesh@pajohe.ir

با همكاري دفتر برنامه‌ريزي و توسعه‌ي آموزش‌هاي تخصصي استان اردبيل يك دوره‌ آموزش كوتاه‌مدت براي 30 نفر از روحانيون مستقر آن استان در تاريخ‌‌هاي 8/8/1386 و 9/8/1386 در سرعين اردبيل برگزار گرديد كه اساتيدي از اين مركز به نام‌هاي آقايان: كي‌منش و بازافكن به استان مربوطه اعزام وبه تدريس دروس آسيب‌شناسي فرهنگي و راه‌كارهاي اتحاد ملي و انسجام اسلامي پرداخته كه خلاصه ا‌ي ازتدريس استاد كي منش تحت عنوان آسيب‌شناسي فرهنگي نسل جوان  به شرح ذيل تقديم مي شود.

«آسيب‌شناسي فرهنگي به مطالعه و بررسي دقيق عوامل زمينه‌ساز، آثار و پيامدهاي فرهنگي و ديني و آفات و آسيب‌هاي موجود در آن مي‌پردازد. چنين مطالعاتي با هدف تكميل و تأمين فرآيندهاي سه‌گانه‌ي شناسايي، تشخيص، پي‌گيري و يا رفع مشكل، صورت مي‌پذيرد و برآيند آن، پيشنهاد راه‌حل‌هاي مناسب براي دفع يا رفع آفات و آسيب‌ها مي‌باشد.»
در ادامه توضيح داده شد كه: آسيب‌شناسي فرهنگي هيچ‌گاه در خلاء بررسي و مطرح نمي‌شود و حداقل دو نوع ارتباط آن، مي‌بايست مدنظر باشد».
1- مكاتب و رويكردهاي حاكم برعصر حاضر شامل رئاليسم، ايده‌آليسم، ليبراليسم و ونداليسم.
2- حوزه‌‌هاي ديگر مؤثر بر يك جامعه، شامل: اجتماعي، اقتصادي و سياسي كه آسيب‌هاي هر يك بر حوزه‌ي فرهنگ اثرات اجتناب‌ناپذيري دارد.
به عبارت ديگر نمي‌توان اقتصاد باز و سرمايه‌داري داشت و در فرهنگ منتظر هيچ‌گونه آسيبي نبود.
سپس با استفاده از كتاب «تعريف‌ها و مفهوم فرهنگ» تأليف و ترجمه‌ي داريوش آشوري با ذكر چند تعريف از هر يك از دسته تعريف‌هاي تشريحي، تاريخي، هنجاري، روان‌شناختي، ساختي، تكويني به پيچيدگي و گستردگي فرهنگ اشاره گرديد و كاركرد انتقال نسلي آن مورد تأكيد قرار گرفت.
سپس بر همين اساس، ضرورت طرح آسيب‌شناسي فرهنگي نسل جوان مطرح گرديد و اين كه جوانان حلقه‌ي اتصال دو نسل و از مهم‌ترين اقشار يك اجتماع هستند در اين زمينه حداقل دو ضرورت مطرح گرديد:
1) گره خوردن فرهنگ هر جامعه با جوانان آن
2) آسيب‌پذير بودن اين قشر
در ادامه و بر اساس كتاب «جايگاه جوانان در پرتو منشور تربيتي نسل جوان» ويژگي‌هاي جوانان قرائت گرديد و حاضرين به ارزيابي هر يك از آن‌ها پرداختند و اين‌كه:
1) كداميك از اين ويژگي‌ها محلي براي بروز آسيب‌ فرهنگي است؟
2) كداميك از اين ويژگي‌ها مانعي براي بروز آسيب‌ فرهنگي است؟
3) كداميك از اين ويژگي‌ها حالت خنثي داشته ولي مي‌توان به آن جهت مثبت داد؟
در جلسه‌ي دوم به انواع گسست‌ها با نسل جوان اشاره گرديد. در نهاد خانواده، انواع گسست‌ها كه حاصل عدم آگاهي از نسل جوان، عدم درك وظيفه‌ي خود، مشكلات خانواده‌ها و اين كه بسياري از خانواده‌ها، خود منشاء آسيب‌ فرهنگي نسل جوان هستند، مطرح شد.
در حوزه‌ي اجتماع، نهاد مدرسه از مراكز بروز آسيب‌هاي فرهنگي قلمداد گرديد و مشكلات از جمله؛ ضعف معلم‌ها، سازمان مدرسه، نوع و موضوع درس‌ها، كتاب‌ها و رسانه‌هاي مورد استفاده، طبقاتي بودن، تبعيض و روي هم رفته وجود انواع عايق‌ها، ميان مربيان و دانش‌آموزان (جوان)، اولياء و نظام آموزشي مطرح گرديد.
در ديگر مباحث اجتماعي، مشكلات ازدواج، بي‌كاري تجمل‌گرايي خواص، عرفان‌هاي كاذب، گروه‌هاي وارداتي، رسانه‌ و افراط و تفريط‌هاي آن مطرح شد كه جوانان را درگير خود مي‌نمايد.
در حوزه‌ي انقلاب اسلامي، ضعف گروه‌هاي مرجع در متقاعد كردن جوانان، كمبود عنصر پاسخ‌گويي به جوانان و انواع گسست‌ها مورد بحث قرار گرفت.
روي هم رفته نتيجه‌گيري شد كه كثرت جوانان در كشور في‌نفسه تهديد نبوده بلكه فرصت مغتنمي براي كشوراسلامي ما هستند. ولي‌آن چه تهديداست ضعف آگاهي و ارتباطي اولياء و مربيان جامعه است، شاهد اين ادعا استقبال جوانان از برنامه‌هاي معنوي (رمضان، محرم، اعتكاف) و ديگر شعائر است.
در جلسه‌ي سوم، با ترسيم و توضيح مدل «نهادينه شدن آسيب‌هاي فرهنگي و ديني» مندرج در مقاله‌ي آقاي حسن فراهاني چاپ شده در نشريه بشري (سازمان تبليغات اسلامي) بهمن ماه سال 1381 حاضرين گروه‌بندي شده و هر گروه با تعيين يك آسيب‌، فرآيند شكل‌گيري و نهادينه شدن آن را در نسل جوان مورد بررسي قرار دادند تا در جلسه‌ي بعد آن‌ را توضيح دهند.
علي‌رغم انتزاعي‌تر بودن آسيب‌هاي اين حوزه نسبت به آسيب‌هاي اجتماعي كارگروه‌ها قابل تأمل بود، ولي مي‌بايست تمرين‌هاي بيش‌تري انجام شود.

 
فرآيند شكل‌گيري و نهادينه شدن فرهنگ مهاجم
 
 
عـوامـل
عـنـاصـر
آثـار
سبب‌ساز
زمينه‌ساز
برانگيزاننده
ساختاري
محتوايي
ابزاري
نمود
آسيب‌ها
نفوذ
آسيب‌ها
پذيرش
آسيب‌ها
 
 
ايجاد
فراهم‌سازي
رشد تقويت
شكل
آسيب‌ها
ماهيت
آسيب‌ها
انتقال
آسيب‌ها
جايگزيني
فرهنگي
استحاله‌ي
فرهنگي
از خود
بيگانگي
ايجاد و ترويج آسيب‌ها
سازماندهي آسيب‌ها
فرهنگي شدن آسيب‌ها
 
 
نهادينه شدن آسيب‌هاي فرهنگي و ديني
 
 

منبع :
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي